Eduki-taula
De Atlas Etnográfico de Vasconia
Revisión del 10:22 21 feb 2019 de Admin (discusión | contribuciones) (Texto reemplazado: «\*\[\[(.*)\]\]» por «==== $1 ====»)
Contenido de esta página
- 1 I. HERIOTZAREN ZANTZUAK
- 2 II. AGONIA ETA HERIOTZA
- 3 III. BIATIKOA ETA OLIADURA. AZKEN SAKRAMENTUAK
- 4 IV. ARIMAREN PATUARI BURUZKO SINESMENAK
- 5 V. ETXEKO DOLUA ETA AUZOKIDEEN LAGUNTZA
- 6 VI. HERIOTZAREN JAKINARAZPENA
- 7 VII. HILAREN BEZTITZEA
- 8 VIII. GAUBEILA
- 9 IX. HIL-BIDEAK
- 10 X. HILOTZA ELIZARA ERAMATEA
- 11 XI. SEGIZIOA
- 12 XII. JANZKERA SEGIZIOAN
- 13 XIII. SEGIZIOKO ESKAINTZA ERAMAILEAK
- 14 XIV. HILETAK
- 15 XV. HILETA EGUNAK
- 16 XVI. HILOBIAK ELIZETAN. JARLEKUAK. FUESAK
- 17 XVII. ESKAINTZAK ETA ESKARIAK HILOBIAN. ARGIAK, OLATAK, HIL-OTOITZAK
- 18 XVIII. EHORZKETA
- 19 XIX. HILDAKOAREN ETXERA ITZULTZEA ETA HILETA-OTORDUAK
- 20 XX. DOLUA
- 21 XXI. DOMURU SANTUKO OSPAKIZUNA
- 22 XXII. HERIOTZAREN INGURUKO ELKARTEAK
- 22.1 Kofradia erlijiosoen ezaugarri nagusiak
- 22.2 Vera Cruzeko kofradia
- 22.3 Santo Rosarioko kofradia
- 22.4 Arimen kofradia
- 22.5 Beste izen batzuk dituzten kofradia erlijiosoak (San Blas, San Nikolas, Arrantzaleak eta Mareatzaileak, Santiago Apostolua, San Frantzisko Xabier, San Roke, San Sebastian, Santa Ana, San Jose, Sakramentu Santua, Santa Fe, Zuziak, Kobazuloetako Ama)
- 22.6 Santutegiei lotutako kofradiak
- 22.7 Auzo-kofradiak Bizkaian
- 22.8 Zangotzako Hirutasunaren kofradia (Nafarroa)
- 22.9 Aramaioko Apaizen kofradia (Araba)
- 22.10 Hiletetarako mutualitate-izaera duten ermandade eta elkarteak
- 22.11 Eranskina
- 23 XXIII. EHORZTEKO LEKUAK ETA MODUAK
- 24 XXIV. MAMUAK ETA ARIMA HERRATUAK
- 24.1 Agerpenei buruzko sinesmenak
- 24.2 Arimak agertzeko moduak
- 24.3 Agerpenen denborak
- 24.4 Agerpenen eszenatokiak
- 24.5 Agerpenen lekukoak
- 24.6 Agerpenen aurreko jokabideak
- 24.7 Aieruak eta agerpenei beldurra
- 24.8 Arimekiko sinesmenari lotutako praktikak
- 24.9 Agertuen narrazio tradizionalizatuak
- 24.10 Eranskina: Agertuen kontakizunak
- 25 XXV. LES RITES FUNERAIRES EN PAYS BASQUE NORD OU IPARRALDE (SINTHESE)
I. HERIOTZAREN ZANTZUAK
Animaliekin erlazionatutako zantzuak
Beleen eta beste hegazti batzuen presentzia. Belak, pikak karraskari
Ekintzekin eta gertaerekin erlazionatutako zantzuak
Justu ordaintzea, neurtzea edo pisatzea
II. AGONIA ETA HERIOTZA
Hiltamua
Izenak
- Arretak eta zaintzak
- Hil-hurrenari bisita. Bisita egitea
- Hil-hurrenari beila. Gaubeila
- Aldaketa garaikideak
- Haserreak eta irainak
- Jeinuak edukitzea. Gaizkinak
- Meza enkomendadua
- Argien eta baraualdien eskaintza. Kandela bizte eta barauak
- Arimari irteera erraztea
Heriotza
- Madarikazioak. Birao-maledizioneak
- Begizkoa. Begigaiztoa
- Heriotzaren jeinuak. Herioa, balbea
III. BIATIKOA ETA OLIADURA. AZKEN SAKRAMENTUAK
Heriotzako iragatearen erritu kristauak
Izenak
Azken Sakramentuak hartzea. Elizakoak
- Etxeko aldarea
- Etxea apaintzea
Biatikoa. Gure Jauna
- Biatikoa Baskonia kontinentalean
- Biatikoa Nafarroan
- Biatikoa Gipuzkoan
- Biatikoa Bizkaian
- Biatikoa Araban
1. eranskina: Derniers Sacrements, Azken Sakramendia, Mendiben (NB)
2. eranskina: Biatikoaren eta Oliaduraren administrazioa antzinako Erromatar Erritualean
IV. ARIMAREN PATUARI BURUZKO SINESMENAK
Arimaren eta gorputzaren arteko bereizketa
Salbazioko eta kondenako seinaleak
Hilkutxa etxetik ateratzeko zailtasunak
Salbazioa ziurtatzeko praktikak
V. ETXEKO DOLUA ETA AUZOKIDEEN LAGUNTZA
Dolu-zeinuak hildakoaren etxean
Auzokideen parte-hartzea doluan
Auzoaren eta auzokideen erlazioa hildakoaren etxearekin
- Auzoko hierarkiaren antolaketa
- Lehen auzoa
- Adiskidetzea eta adiskidetasuna auzokideen artean
- Etxeko zereginak eta lanak
- Familia-laguntzaren lehentasuna
- Ohituraz ezarritako laguntzak
Parrokiako gurutzea hildakoaren etxean
Eranskina: Auzokideen rola hileta-errituan Ortzaizen (NB)
VI. HERIOTZAREN JAKINARAZPENA
Abisuak. Hil-mezuak
Jakinarazpenaren hartzaileak
- Familiako kideak eta auzokideak
- Lehen auzoak
- Mutilak
- Emakume berriemaileak
- Mezulariak eta auroroak
Kanpai-hotsak. Hil-kanpaiak, hil-zeinuak
- Sexuaren bereizketa eta estatus erlijiosoa
- Aingeru-kanpaia
- Kategoria sozialak
Eskelak
Eskelak egunkarietan
Eskelak kalean
Oroigarriak
Heriotzaren berria ematea etxeko abereei
- Erlauntzaren iraupena
- Egin ezazue argizari gehiago. Egizue argizaria
- Argizaria eskatzea eta erleen heriotza eragoztea
- Nagusiaren heriotza. Nagusia hil da
- Nagusi berria. Nagusia ezagutu
- Dolu-markak. Lutoa jantzi
VII. HILAREN BEZTITZEA
Hiltzea eta begiak ixteko ekintza
Garbiketa eta beztitzea
Hil-jantzia eta hil-jantzi motak
- Gorpu-izara. Gorputz-izara
- Arropa erlijiosoak
- Jaietarako arropa
Hilotzaren ondoko objektuak
Errukizko sinboloak
Belar-erretzeak
VIII. GAUBEILA
Gaubeila
Arrosarioa errezatzea iluntzean
- Izenak
- Gaubeila Baskonia kontinentalean. Gaubeila
- Gaubeila Baskonia penintsularrean. Begiria
- Lanpararen zaintza. Lanpiona
- Gaubeilako mokaduak
Hildakoaren gela
Gurutzea
Hilotzaren atontzea
Hil-ganberan. Hil-ohea
Hilkutxa
Andak eta kolportak
Lastaira erretzea
IX. HIL-BIDEAK
Izenak
Hil-bideak populaketa sakabanatuko herrietan
Hil-bideak landa-eremuko hiribilduetan
Hil-bideak populaketa kontzentratuko herrietan
Parrokiko gurutzearen eta Biatikoaren bideak
Hil-bideen konponketa
Hil-bideen esanahi juridikoa
X. HILOTZA ELIZARA ERAMATEA
Hil-ohezaleak
- Baskonia kontinentala. Hilketariak
- Baskonia penintsularra. Andariak
Gorpua garraiatzeko moduen bilakaera
Gorpua altxatzea
XI. SEGIZIOA
Segizioaren osaketa
Kofradiak eta elkarteak segizioan
Otoitzak eta kantuak gorpua eraman bitartean
Segizioaren geldialdiak. Itxoinaldiak
Segizioa gaur egun
Umeen ehorzketa
Izenak
Gazteen ehorzketa
Erostariak
XII. JANZKERA SEGIZIOAN
Doluko antzinako janzkera
Gizonezkoen janzkera tradizionala
Emakumeen janzkera tradizionala
Ahaideen eta auzoen janzkera tradizionala
Segizioko kideen janzkera gaur egun
XIII. SEGIZIOKO ESKAINTZA ERAMAILEAK
Eskaintzaren eramaile emakumezkoa. Izenak
Abereen antzinako eskaintzak segizioan
Erramuak eta lore-koroak segizioan
XIV. HILETAK
Hilotza hiletetan
Familiaren doluaren atontzea elizan
Hileta-meza
Hileta motak
Hiletaren kategoria soziala
Seinen hiletak. Aingeru-meza
Eranskina: Hiletak, Erromatar Erritualaren arabera
XV. HILETA EGUNAK
Bederatziurrena
Bederatziurrena Euskal Herri kontinentalean
Ondrak
Arimen hileroko funtzioa eta Ogerrena
Urteburuko meza
Euskal Herri penintsularra
Meza-sariak
Eranskina: Ehorzketaren gastuak
XVI. HILOBIAK ELIZETAN. JARLEKUAK. FUESAK
Izenak
Hilobi sinbolikoen iraupena gaur egun
Hilobiko hatuak
- Argimutila
- Sepultura. Fuesa
- Argizaiola
- Candelero
Hilobiaren aktibazioa. Ezkoen piztea
Hilobia hartzea
Doluaren iraupena hilobian. Ogi-hastea eta ogi-uztea
XVII. ESKAINTZAK ETA ESKARIAK HILOBIAN. ARGIAK, OLATAK, HIL-OTOITZAK
Argien eskaintza. Argi egitea
Sinesmenak
- Gipuzkoa
- Nafarroa
- Araba
- Bizkaia
- Euskal Herri kontinentala
- Gipuzkoa
- Nafarroa
- Araba
- Bizkaia
- Euskal Herri kontinentala
Ogien eskaintza. Ogien eskaintza
Izenak
Eskaintza egun seinalatuetan
Diruaren eskaintzak hilobian. Errespontsuak
- Jaiegunetan
- Azoka-egunetan
Animalien antzinako eskaintzak
XVIII. EHORZKETA
Ehorzketara joatea
Doluaren presentzia ehorzketaren ondoren
Ehorzketa gaur egun
Errituak hilerrian
Lurra ematea
Hilobiaren orientazioa
- Eguzkiarekiko orientazioa
- Elizarekiko orientazioa
- Hilerriaren planoarekiko orientazioa
- Ausazko banaketa
XIX. HILDAKOAREN ETXERA ITZULTZEA ETA HILETA-OTORDUAK
Segizioa hildakoaren etxera itzultzea
Otorduak eta mokaduak bildutakoei
«Karitatea» Araban
Hiletetan izandakoei emandako opariak
Entierro-bazkaria
- Hildakoaren etxean
- Taberna eta ostatuetan
- Gelaren eta janariaren prestaketa
- Ahaideak
- Auzokideak
- Mezakoak
- Beste gonbidatu batzuk
- Mahaiburua
- Otoitzak
- Beskoitze (L)
- Izpura (BN)
- Ezpeize-Ündüreine (Z)
- Basabürüa (Z)
- Aria (N)
- Allo (N)
- Mezkiritz (N)
- Berastegi (G)
- Elosua (G)
- Abadiño (B)
- Zeanuri (B)
- Erriberagoitia (A)
- Agurain (A)
Gaur egungo balorazioak
Eranskina: Hil-banketeei buruzko antzinako legezko murrizketak
XX. DOLUA
Izenak
Doluaren iraupena
Dolu-garaiko murrizketak
Jarduera zaratatsuak
Doluko arropa
- Doluzko mantelina
- Mantalina
- Soingainekoa
- Mantaleta
- Kaputxina
- Kapa
- Kapa ttipia eta taulerra
Umeen dolua
Dolu-zeinuak etxearen kanpoaldean
Dolua etxeko abereengana zabaltzea
Beste dolu-adierazpen batzuk
Doluan egindako aldaketak
XXI. DOMURU SANTUKO OSPAKIZUNA
Azaroak 1. Domuru Santu
- Euskal Herri penintsularra
- Euskal Herri kontinentala
Azaroak 2. Hildakoen Egunaren edo Arimen Egunaren ospakizuna. Arimen Eguna
Eskaintzak elizan
Hilerrira bisitak
Hilen aldeko ospakizunak urtean zehar
Hilobien zaintza
XXII. HERIOTZAREN INGURUKO ELKARTEAK
Kofradia erlijiosoen ezaugarri nagusiak
Vera Cruzeko kofradia
Santo Rosarioko kofradia
Arimen kofradia
Beste izen batzuk dituzten kofradia erlijiosoak (San Blas, San Nikolas, Arrantzaleak eta Mareatzaileak, Santiago Apostolua, San Frantzisko Xabier, San Roke, San Sebastian, Santa Ana, San Jose, Sakramentu Santua, Santa Fe, Zuziak, Kobazuloetako Ama)
Santutegiei lotutako kofradiak
Auzo-kofradiak Bizkaian
San Migel Altzustakoaren kofradia, Zeanurin
Zangotzako Hirutasunaren kofradia (Nafarroa)
Aramaioko Apaizen kofradia (Araba)
Hiletetarako mutualitate-izaera duten ermandade eta elkarteak
Eranskina
XXIII. EHORZTEKO LEKUAK ETA MODUAK
Ehorzketa etxean. Etxekanderearen baratzea
Ehorzketa elizaren ondoan
Ehorzketa elizaren barruan
Elizetan ehorzteko legezko debekuak
Hilerria
- Tenpluaren ondoan
- Hilerriak ermiten ondoan
- Hilerriak aldirietan
- Tumulua
- Hilobia lurrean lauza batekin
- Panteoia
- Nitxoa
- Gurutzeak
- Hilarriak
- Linboa
- Beren burua hil dutenentzako eta fedegabeentzako espazioa
- Kasu partikularrak
- Ehorzketa zibilak
XXIV. MAMUAK ETA ARIMA HERRATUAK
Agerpenei buruzko sinesmenak
Arimak agertzeko moduak
Gorputz formaduna
Agerpenen denborak
Agerpenen eszenatokiak
Agerpenen lekukoak
Agerpenen aurreko jokabideak
Arauak eta elkarrizketa moldeko formulak. Zer arrangura duk?
Arimen eskariak
- Mezak
- Otoitzak
- Zorrak kitatzea
- Promesak betetzea
Aieruak eta agerpenei beldurra
Arimekiko sinesmenari lotutako praktikak
Agertuen narrazio tradizionalizatuak
Eranskina: Agertuen kontakizunak
Zazpi estatuz ez ondoratu. Zazpi estadio urruntzea
Mallabiko abadea. Apaiz-ehiztari herratua